آندلس یكی از 17 ایالتی است كه كشور اسپانیا را تشكیل میدهد. آندلس در جنوب اسپانیا واقع شده و رودخانه گوادالكویر به طول 657 كیلومتر كه بین دو رشته كوه سیئنا موره نا و سیئرا نوادا جریان دارد از میان این سرزمین پهناور میگذرد. آندلس شهرتش مدیون كاخها، مساجد قدیمی و باغهایی است كه یادگار تمدن اسلامی در دوره حكومت مسلمانان در این سرزمین هستند.
ايرانيان در آندلس
در طول دوران حاكميت اسلام در اسپانيا ،يك روند مداوم سفر،تماس و مبادله براي امور تجاري يا به دلائل فرهنگي و هنري ميان ايران و اندلس برقرار بوده است.شماري از ايرانيان اسم خود را د رتاريخ اسپانيا به يادگار گذاشته اند. جدا از دو فاتح اندلس كه احتمالا ايراني بوده اند ،يعني موسي بن نصير و طارق - بايد از دو رستم :يكي محمد بن رستم فرمانده كل ارتش عبدالرحمان دوم و فاتح نرماندها كه به همين لقب منجي اندلس به او داده شد و برادرش عبدالرحمن رستم وزير امير عبد الرحمان دوم نام برد .
يك عامل مهم در ترويج علم در جهان اسلام در آن دوران، احساس جهان وطني در دانش پژوهان مسلمان بود. آنها همه سرزمين هاي اسلامي را وطن خود مي دانستند و چنان كه ماندن را بر وفق مراد خويش نمي ديدند يا خواهان استفاده از استاد يا مدرسه خاصي بودند به نقطه ديگري از دارالسلام مي رفتند و خدمت در هر نقطه را خدمت به دارالاسلام به حساب مي آوردند. درست به دليل تبعيت از همين بينش بود كه دانش پژوهان مسلمان براي كسب علم، رنج هجرت از ديار را برخود هموار مي كردند و هرجا را كه مناسب درس خواندن و تحقيق مي يافتند براي خود وطن برمي گزيدند.
ورود تشيع به اندلس و ظهور چهرههاي برجسته علمي، كلامي و فلسفي از علويان در اين مقطع تاريخي، نگرانيهاي شديد امويان اندلس را در پي داشت و مقابله با نفوذ و رواج هر گونه انديشه فلسفي و كلامي در طي بيش از سه قرن سيطره امويان بر غرب، اين منطقه را در قرنطينه كامل به لحاظ دانش فلسفه و كلام قرار داده بود؛ در واقع، مخالفت با عقلگرايي، طبيعت ثانوي انديشه در غرب جهان اسلام، به شمار ميآمد؛ به طوري كه در چنين فضاي سياسي و مذهبي، محمد بن عبدالله بن مسره قرطبي (319 ـ 270 ه)، كه از بنيانگذاران و پيشگامان فلسفه در اندلس به شمار ميرفت و مبدع يك روش نگارش با معاني نهان كلمات كه جز مطلعان، كسي توانايي درك مفاهيم آنها را نداشت، از سوي امويان متهم گرديد كه مامور است تا در اسپانيا، به وسيله گروههاي اخوان، يك حزب فاطمي بسازد و به همين سبب در اندلس تحت فشار قرار گرفت و در اثر ستم و اختناق دستگاه اموي، از قرطبه به شمال آفريقا فرار كرد.
حضور سپاه اسلام به فرماندهي طارق بنعزيز در سال 92 هجري مقارن با 712 ميلادي در شبه جزيره ايبري(1) يكي از درخشانترين تمدنهاي بشري را رقم زد. اندلس مسيحي قبل از آنكه در سايهسار حكومت اسلامي قرار گيرد همانند ساير كشورهاي اروپايي قرون وسطي در جهل و تاريكي و توحش قرار داشت، اما ورود اسلام به شبه جزيره ايبري نهتنها اندلس را صاحب آزادي ديني، علماندوزي و تحصيل دانش كرد و زندگي آنان را به بالاترين سطح رفاه رساند بلكه باعث پيشرفت و ترقي تمام اروپا گشت.
روزگارى مسلمانان در جنوب اروپا و در اسپانيا تا جنوب فرانسه، كشورى اسلامى بهوجود آوردند. اين كشور مهد تمدّن شد و علم در اروپا از همان تمدّن اندلسىِ قرون اوّليهى اسلام شكوفا گرديد. شكوفايى علم در آن سرزمين، داستانهايى دارد و خودِ غربيها نيز به آن معترفند. البته اكنون سعى مىكنند اين ورق را از تاريخ علم حذف و نام مسلمانان را بهكلّى پاك كنند؛ اما خودِ آنها، اين تاريخ را ثبت كردهاند و البته در تواريخ ما هم ثبت شده است.